MSN Home  |  My MSN  |  Hotmail
Sign in to Windows Live ID Web Search:   
go to MSNGroups 
Groups Home  |  My Groups  |  Language  |  Help  
 
ALTO RENO E TOSCANAALTORENOETOSCANA@groups.msn.com 
  
What's New
  Join Now
  HOME PAGE  
  ulteriori curiosità sull'Alto Reno  
  ancora sui dialetti dell'Alto Reno  
  Approdiamo su molti siti  
  Documents  
  RICONOSCIMENTI  
  ALTRE FOTO ALTO RENO  
  english  
  other  
  nederlands  
  français  
  deutsch  
  español  
  chinese  
  
  
  Tools  
 

nueter 1976, n.3

LA FAVOLA DEL LUPO,

DELLA VOLPE E DEL CANE

raccolta da renzo zagnoni

raccontata da alfredo lenzi

Ho raccolto questa favola dal signor Alfredo Lenzi di Silla nel 1972. Il

signor Alfredo che tutti conoscono come il « Bello» ha 75 anni ed è originario

di Casa Fazietto, vicino a Corvella (Porretta). Questa sua origine si denota

lungo tutto il racconto che è ricco di nomi di case e di località.

Questa trascrizione è fatta per chi conosce già un po' il dialetto porrettano,

perché troppo difficile sarebbe trascrivere tutte le sfumature dei

suoni con segni complicati. La spontaneità, poi, del linguaggio parlato non si

può rendere con dei segni; spero comunque che questa « fola» piaccia a

molti come è piaciuta a me.

N.B. "6" va letto come "ó"

Té da sté da savé una vólta ch' in Pian 'd Favèla a i era una pièna

ch a i éra la volp. E alora la séntit di ch' in Corvèla a i era i sposi. Alora

la partir e la dis:

- A vói andè a i spósi in Corvèla a védér sa i foss quèl da magné

ènch per mé.

La ciapò so e la vins in qua. Quand la  fó

 a Ca' 'd Faziét la trovò al

chèn di Gagèn. A i dis:

- Oh! duv vèt?

Al dis:

- I m' èn dit ca i è i sp6s in Corvèla, a vagh ènca mé a védér: dal

v6lt sa i fossa da magné quèl.

- Orbén, a' m t6t ènca mé?

E i ciapòn via, la volp e sté chèn di Gagèn. Quand i arrivén un pò pio

in là, là già dai Pasétti i trovn al luv.

- Oh, dis, duv andèv cumpèr?

- A i avén sinto di ca i è i spos in Corvèla e andén a védér se dal v6lt

sa i fussa quèl da magné ènch per nuèter.

- A 'm toliv ènca mé?

- Eh, vén pu via!

E già ch' i vèn, i ciapén tut tri. Quand i arrivén in Corvèla l' era tut m6rt,

a n' i era inciun, perchè i érén tut dentr in césa a i spos. Alora i cmincén a

guardé, a pensé; e a i era lé sot a la vòlta (gli sposi eran proprio in casa dove

stava la Celesta che faceva anche la maestra, e gli sposi eran lì) e a i era

un fnestròz là so. I tachén a guardé e i dis:

- Oh, préssum mò andé déntér dé d là.

di fati, che la volp l'era fina, eh!... la va sò e déntér; e al6ra ènch

al chèn, déntr ènca lu; e al luv, pr' ultum, dentr ènca lu.

I rivòn déntér in sta ca' e a i era di tutt i bén di Dio: una tavla aparcià

ed quél che un al vréva, pròpi, ma tènta ed cla ròba: tortellini, dolci, turo

Alora, capisi, i tàchén a magnèr, e magna pu té ca magn ènca mé; ma t sé,

la volp  fina, quant l'era un pò c'la magnèva l'aveva tal una pència un pò

gròsa, la dis:

- Spèta bén ca vag a véder sa pas ancora dal bus. Perchè al bus a n'era

tènt grand. La va a védér, e alora al chèn a i va ènca lu; e i vistén che di fati

i psévén magnè ancòra.

- Tornén a magnèr un pò.

Al luv piò ingord a n s' andé a misuré; lò al badéva a magnèr s6l..

Alora la volp e al chèn tornòn là a magnè; magnòn un pò e pò dop fòra

ch'i andén, perchè i paséven ed misura. Al luv, invici, seguitò a magnèr

ancòra da per sé sol. Coioni! Quant'el fu pròpi -sazi ca gn' era quèsi piò

gnénte al va pr' andèr fòra. Ah! ma dal bus an si pasèva piò: l'aveva tal na

pència ch' an i paséva piò.

Alora lu l' artonò la déntér e seguitò a magnèr ancòra: cus vot ch' al

féssa! Ecco che dop un pò 's taca a sénti i sposi ch' i gnévén fòra d'in césa.

- Eviva i sposi... Eviva i sposi!

Ostrega! al luv la déntér e tachèva avé pora. Ecco che i sposi i arivn in

fònd ca i era na scalétta pr' andèr e i van sovra.

Quènt i arivén ch' i avértén la porta in vétta a la tavla ch' l'era totta

aparcià a gn' è piò gnénte, i l' avéven magna tot. E i atachén a di:

- Mò cus l'è st lavar che qué?

Perdisi! un al véd drè a l' us ca i era al luv.

Ehh! dai al luv! dai al luv! intènt chi ciapé la matarèla, chi ciapé dal

scran: pinf-ponf:

- Oh, Dio mé, oh Dio mé! dis e luv.

E bòt! Ma f6rza ed déi e trova la porta avèrta, al ciapa già per da scaletta

e via... ciapa in so per la via c' la va so vérs e scòi. La volp ch' l'era

sotta e scòi con al chèn. La dis:

- Ecco l' è qué già ch' al vén, senti cum s lamenta, a gli ha avo sta

volta, a gli ha buscà, veh!

- Eh, Dio mé; eh, Dio mé; povrét mé,

E dis al luv e sémpr' in ch' l' andéva. E alota la volp fina che l'era

malédétta la dis:

- Spèta mò che i la fagh mé!

A i era una patarlenga; al patarlenghi gli én cla roba rossa come al sangv

e pèr, quant gli én provi madur. La va lé e la scòsa sta patarlenga e in tèra

vén già turi ste patarlenghi e la si sguzzla sovra e la vins tutta impicigà 'd

ros ca ' pareva sangv apià, snagv séch. E alaTa lu, t capissi st luv:

- Oh Dio mé, oh Dio mé.

L'ariva so. Quand la fu lé vsin la dis:

- Té! Guarda mé cum a san ardotta, va!

E di fati al dis:

- Eh, ma povreta anca té!

Ma la n'era mia vera, lé l'era tutta furba!

- Ma guèrda quant e i n' ò ciapà.

Dgeva al luv. E la volp:

- Ma guèrda cum a son ardotta.

E al chèn al dis:

- E beh! adès andén mò che andén qua so, sovra ai Passetti a védér

cus a i è.

La dis la volp:

- Mo mé a ni la fagh mia - la dis - no no, mé a ni la fagh.

E al luv al dis:

- Beh, se propi l'è acsé - al dis - montm' in spala a mé e t provarò

a porté mé.

E alora i andén: e chèn davènti e de dI'è al luv con la volp in spala. E

la volp, malédétta eh! la féva cantand:

- Din don, din dèn, l'inférm al porta al sèn.

L'era l'amalà ch' al portéva al sèn, che lée l'era sèna come un pés. E

alora lu e dis:

- Ben ben csa dit, csa dit? ,

- Ah, gnénte, gnénte, a chènt un pò per distrérum dal grand mèl ca

sént, dal gl'èn dolor ca i ò.

- Din dèn, din dèn, l'inférm al porta al sèn.

Alora al luv n' ètra volta al torna a di:

- Mo csa dit, ma csa dit?

- Ah, gnént, dal grèn mèl ca i ho, a chènt acsé per distrérum.

E via e via... difati i arivén là so di Pasetti e i s métén lé a parlé un pò.

E pò i dis:

- Adèsa e vrén fè la corsa nuèter: chi riva prémma a la ca' Biènca

in vetta, a la ritonda l' è ciamà.

Alora al dis:

- Beh, andén pu.

A s' amolén tot tri al pèr. Ma la volp la i déva pr' arivé prémma e 'l

luv e 'l chèn dI'è, e via chi andévn; e 'l luv un pò dé dI'è a i déva anca lu,

ma n' i arivéva brisa. Quand i arvén là in vétta, prémma 'd rivé a la ritonda

a i è n' alzadina ch' la va so pròpi in salida. Alora la volp e al chèn dI'è.

In t' andé al chèn, chisà com a fò, a i scapa na scoreggia: ponf! e a i

sèlta via un òs ed qui ch' l' ha magnà ai sposi, chisà con cla spinta ch' l'aveva

a i salté in t'un òc al luv:

- Oh, Dio mé! oh Dio mé! oh Dio mé!

- Cus a i è, cus a i è!

I coritén lé a guardé, ma i aveva cavà un òc, eh, beh, cus t' i v6  fé!?

Al luv s' incativit un pò:

- A n'in voi riò savé ed vuètér.

E s' n' andé per cont suo.

A i arestò la volp e e chèn sol. Alora i andén là in vetta a sta Ritonda

e i dis:

- Adès mé e té a fén na scomessa: ed matenna chi véd prémma al sol.

al dis:

- Sé, fénél pu.

Alora la volp la dis:

- Mé a guerd qua sò.

E al chèn:

- Mé a guèrd qua giò.

Lu e guardéva vérs Castèl perchè al penséva:

- Al sol e s' léva qua giò, al véd prémma mé.

E alora quant e riva la maténna al sol prémma 'd lévès qua giò (vérs

Castèl) bat da cl' ètra pèrt, in vétta al mont laso di Magnèn, sover Gag. E

alora la maténa ecco che st' luv aspèta, aspèta là so, ma la volp la i dis:

- Oh, compèr, guè, va mò in duv l' è al sol!

- Oh, dis, alora a i ho pérs la scommessa!

A n cus i avévén scomés, a n m' l' arcord gnènch. Al chèn i réstò

mèl ènca lu; difati lu 'l sperèva ch' al sol s lévéssa qua, mo qua l' è pio

bas, a se vdéva prémma là s6 in vétta al mont e lu al pérdét la scommessa

e la volp, fina, la vincét e i s dividitten. E la f61a l'è finida.

La f61a l'è finé                                                              la t6 ungia marciarà

ti tait un did                                                                  S't vé a Poretta tu 'm compri

che mé 'm  tai un'ungia                                                un s6ld éd pèn biènch

al mé did al guarirà                                                     che dmèn t l'arcont ènch.


Una favola molto simile, ma nel dialetto rustico pistoiese di Montale Pistoiese si può leggere cliccando qui

Notice: Microsoft has no responsibility for the content featured in this group. Click here for more info.
  Try MSN Internet Software for FREE!
    MSN Home  |  My MSN  |  Hotmail  |  Search
Feedback  |  Help  
  ©2005 Microsoft Corporation. All rights reserved.  Legal  Advertise  MSN Privacy