Hoe vind je je draai weer terug???

het is bijzonder moeilijk om een nieuw leven op te bouwen zeker als je jezelf zo rot voelt.
Verdriet kan het slachtoffer helpen daadwerkelijk afscheid te nemen van de oude vertrouwde celmuren'. De felheid van de verschillende emoties bedaart naarmate de verwarring afneemt. Het begint tot het slachtoffer door te dringen dat de indoctrinatie van de dader gebaseerd is op een leugen. Het is belangrijk hierbij stil te staan, omdat dit inzicht, samen met de nieuwe emotionele orde' het fundament vormt voor de volgende stap: zelfbeschikking. Het verdient aan de andere kant ook de aanbeveling niet te snel tot deze stap over te gaan. Het emotionele verwerkingsproces kan lange tijd in beslag nemen. Wellicht is het verstandig om de focus primair te richten op een stabiel (emotioneel) leven dan de verwerkingsfasen zo snel mogelijk te doorlopen. Beter in éénmaal het emotionele verwerkingsproces goed doorlopen dan op latere leeftijd nog steeds geplaagd te worden door stukjes onverwerkt verleden.

Maar wanneer breekt deze fase aan? Voor een slachtoffer is het heel makkelijk te herkennen: op het moment dat de innerlijke rust gehandhaafd blijft of op zijn minst voor langere tijd vast gehouden kan worden. Verwerken is een rouwproces net zo goed als het een leerproces is. Tijdens het emotionele verwerkingsproces dienen zich de emoties aan, die het slachtoffer tijdens het seksueel misbruik niet aankon en die dus verdrongen werden. Emotionele verwerking is derhalve niet alleen het (opnieuw) daadwerkelijk voelen van deze emoties, maar ook het leren met deze emoties om te gaan. Het diploma' van deze cursus' is innerlijke rust en stabiliteit. Het slachtoffer heeft geleerd zichzelf een veiligheidsgevoel te verschaffen. Gevoelens van verdriet zijn geuit en spelen een steeds kleinere rol, waardoor het slachtoffer niet meer overspoeld wordt door intense emoties. Mocht onverhoopt de emotionele balans toch verstoort worden, dan keert de stabiliteit steeds sneller terug door de opgedane ervaringen.

Langzaam maar zeker nadert het verwerkingsproces een ontknoping. Nadat afscheid is genomen van de emotionele gevangenschap' wordt het tijd om afscheid te nemen van de dader. Deze fase is zeer essentieel. Het betekent niet alleen een einde het geplaagd worden door verdrongen gedachten en emoties, maar tevens het verbreken van de onzichtbare band tussen dader en slachtoffer. Het slachtoffer onttrekt zich aan de dwang die op hem of haar is losgelaten en begint eindelijk een leven in vrijheid. Met name voor slachtoffers van incest op jonge leeftijd is dit een moeilijk proces. Als kind hadden vaak zij een afhankelijkheidsrelatie met de dader. Hierdoor is het bijna onmogelijk voor het slachtoffer zich als kind te verzetten tegen hun verzorg(st)er, zelfs jaren na het seksueel geweld. In nog triestere gevallen is (seksuele) onderwerping zelfs aangeleerd gedrag.

Door de nieuw verworven inzichten is het slachtoffer in staat zich te distantiëren van deze opgedrongen emotionele gevangenschap'. De verantwoording voor zijn/haar daden wordt door het slachtoffer bij de dader neergelegd en accepteert niet langer de leugen van valse schuld-, schaamte- en verantwoordelijkheidsgevoelens. De eigenwaarde en het zelfbeeld van het slachtoffer worden ontdaan van de smet der onderdrukking. De verstandelijke erkenning dat het slachtoffer een volwaardig mens is begint langzaam maar zeker te groeien.

Zoals het verwerkingsproces eerst een verstandelijke fase en aansluitend een emotionele fase doorloopt, zo wordt de onzichtbare relatie met de dader eveneens eerst verstandelijk en daarna emotioneel verbroken. Het slachtoffer onderkent verstandelijk de leugen die hem of haar werd voor gehouden. Een leugen gestoeld op machtsmisbruik met als doel seksuele bevrediging van de dader. Machtsmisbruik dat leidde tot onderdrukking en het breken van de eigen wil van het slachtoffer.Indoctrinatie die leidde tot isolement en een bestaan in eenzaamheid. Opgedrongen ervaringen, die het gevoelsleven van een slachtoffer totaal over hoop hebben gehaald. Maar ook een gevoelsleven waar een nieuwe ordeverdeling is ontstaan door het verwerkingsproces. Een gevoelsleven waarin steeds meer afstand wordt genomen van de opgelegde leugen. Langzaam maar zeker breekt het moment aan waarop ook emotioneel afscheid genomen dient te worden van de relatie die het slachtoffer had met de dader.

Hoe het definitief verbreken van de relatie precies ingevuld wordt, is primair een persoonlijke zaak van het slachtoffer. Elk mens heeft zijn/haar eigen manier van afscheid nemen en afstand doen. Afgezien daarvan spelen ook nog andere factoren een rol. Zo hoeft de dader niet meer te leven ten tijde dat het slachtoffer in deze fase van de verwerking komt. Anderzijds kan het voorkomen dat de afhankelijkheid van de dader nog voort bestaat.

Vaak wordt door de hulpverlening aangestuurd op een confrontatie met de dader, maar deze confrontatie hoeft niet zaligmakend te zijn. In tegendeel zelfs. Het kan voor het slachtoffer een herbeleving worden van de onderschikte positie die hij/zij al die jaren heeft ingenomen. Een goede begeleiding, vóór, tijdens en na de confrontatie is dan ook zeer wenselijk. De begeleiding dient hierbij rekening te houden met allerlei mogelijke uitkomsten van de confrontatie. Van een medelijden opwekkende schuldbekentenis tot en met een agressieve ontkenning door de dader.

Het emotioneel terugeisen van de (emotionele) zelfbeschikking hoeft echter niet per se middels een confrontatie plaats te vinden. Een symbolisch versturen van een brief of fictief gesprek met de dader kan eveneens uitkomst bieden. Centraal staat namelijk niet meer de dader met zijn/haar onderdrukking, maar het slachtoffer met zijn/haar overwinning. Een overwinning voor het slachtoffer die geleidt heeft tot beëindiging van de emotionele gevangenschap'. Een vrijheid waaraan het slachtoffer nog moet wennen deze te ervaren. Maar als dan op een later tijdstip terug wordt gekeken zal voor het slachtoffer zowel verstandelijk als emotioneel duidelijk zijn:"Ik ben er uit! Het is voorbij!"

Wanneer de voorgaande verwerkingsfasen met succes zijn doorlopen, is de nieuw verworven vrijheid er een van kansen voor het slachtoffer maar vaak ook een van beangstigende onzekerheden. Het is een vrijheid, die verworven wordt door het terugeisen van het besef van de eigen kracht, eigen wilsbeschikking, eigenwaarde en het mogen zijn'. En daarmee afrekenend met het voortdurende gevoel van onmacht, onderdrukking en angst. De onzekerheid ontstaat door het wegvallen van oude overlevingspatronen alsook vaak de instinctieve drang zich af te zonderen. Er dient zich een nieuw leerproces aan waarbij het zelfbeeld opnieuw geformuleerd wordt evenals de manier waarop een slachtoffer naar zijn of haar omgeving kijkt.

De laatste stap in dit proces is het opnieuw deelnemen aan activiteiten, en wel zodanig dat de opgedane traumatische ervaringen het dagelijks leven van het slachtoffer niet meer negatief beïnvloeden. Hierbij is het voor het slachtoffer belangrijk om over de drempel van twijfels heen te stappen en een sociaal leven op te bouwen. Een sociaal leven waarin het slachtoffer uit de rol van onderdrukte stap en op basis van gelijkheid de medemens tegemoet treedt.

Ook dit laatste is feitelijke een leerproces. Voor menige (jong) slachtoffer is een omgang met de medemens op basis van gelijkheid een nieuwe ervaring. Vooral voor hen is het zaak om deze nieuwe ervaring te gaan verkennen op een manier waarbij, zowel kinderlijke naïviteit als instinctieve argwaan er mogen zijn, maar geen bepalende factor mogen vormen. Gelijkheid' is een term die nog een nadere invulling behoeft, want veel slachtoffers zullen hun geconfronteerd worden met hun eigen onzekerheid. Het eventuele onvermogen om een situatie als volwassene correct in te schatten mag hierbij geen boventoon voeren. Een gokje wagen' zou het devies moeten zijn. Al doende lerende dat gelijkheid de nieuwe werkelijkheid is. Een werkelijkheid die de deuren openzet naar een vreugdevol leven, waarin het slachtoffer kan leren te genieten.

De werkelijkheid van het heden kan echter nooit ervaren worden indien de gevangenschap van het verleden in stand gehouden wordt. Het slachtoffer zal in deze fase dus over moeten gaan tot een actieve opbouw van een sociaal leven, ondanks de gevoelde onzekerheid. Hiermee kan begonnen worden zodra het slachtoffer bij zichzelf herkent dat de emotionele beleving stabielere vormen aanneemt.

Belangrijk in dit alles is de omgeving van het slachtoffer. Zowel ten tijde van het seksueel misbruik, ten tijde van het verwerkingsproces als erna. Maar het belangrijkste voor een slachtoffer is toch wel dat hij of zij gaat praten. Praten om een eigen gevoel van veiligheid te herscheppen, praten om de verwarrende en conflicterende emoties op een rij te zetten en te verwerken. Praten om aansluiting te krijgen in een sociale omgeving en zodoende weer een normaal leven op te pakken.

Het woord integratie wordt hierbij vaak gebruikt. Integratie met zichzelf maar ook met de omgeving. Zowel verstandelijk als emotioneel weer in contact komen met zichzelf, maar ook weer aansluiting vinden met de (sociale) omgeving. Normen en waarden zoals geleerd in de kindertijd, spelen hierbij een rol. Soms maakt de achtergrond van een slachtoffer het verwerkingsproces extra moeilijk. Zo kan het voor mannelijke slachtoffers vaak moeilijker dan voor vrouwelijke slachtoffers om zichzelf als weerloos kind te zien. Dit komt doordat ze dan niet aan het maatschappelijke cliché van 'sterke man' kunnen voldoen.

Verwerken van seksueel geweld, zeker wanneer het langdurig aan heeft gehouden, is meer dan alleen het op een rijtje zetten van de gebeurtenissen en leren deze los te laten.
Een slachtoffer dient te leren léven in plaats van slechts te overleven.

Vervolg: klik hier

Bron