Ziekenhuizen zien niets in
plan voor toezicht veiligheid
Ziekenhuizen
zien niets in een speciale instantie die waakt over de veiligheid van patiënten.
Zij vinden dat er al genoeg regels en controles zijn om medische fouten zoveel
mogelijk te beperken. De inspecteur-generaal voor de volksgezondheid, H. Kingma,
wil graag zo'n nieuw instituut oprichten, samen met medische beroepsorganisaties
en patiëntenverenigingen.
Het instituut voor patiëntveiligheid zou normen moeten opstellen waar
medici zich aan moeten houden. Nu handhaaft de inspecteur slechts normen die
door de beroepsgroepen zelf zijn opgesteld.
De overheid beperkt zich tot algemene kwaliteitseisen. Die
konden, stelt Kingma, bijvoorbeeld niet voorkomen dat in Tiel een vrouw overleed
door miscommunicatie op de afdeling verloskunde.
'Er zullen altijd fouten worden gemaakt', zegt een
woordvoerder van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ). 'Maar er zijn
al voldoende protocollen en wettelijke voorschriften die kwaliteit
en veiligheid waarborgen.' Daarnaast is er de zogeheten FONA-registratie
(fouten en near accidents) en het Nederlands instituut voor accreditatie van
ziekenhuizen (NIAS). Daarin controleren ziekenhuizen en specialisten elkaar. Een
nieuw bureaucratisch lichaam, stelt het NVZ, is daarom
ongewenst. De
patiëntenorganisatie NPCF is ook niet enthousiast. Die vindt dat eerst onderzoek
moet worden gedaan naar het aantal medische fouten in Nederland. Daarna kan
worden bekeken of een nieuw instituut nodig is. 'Dat zou dat onderzoek juist
kunnen doen', oppert directeur W. Schellekens van het kwaliteitsinstituut voor
de gezondheidszorg CBO.
Schellekens
steunt de plannen van Kingma, omdat patiëntveiligheid volgens hem te weinig
aandacht krijgt. 'We steken miljoenen guldens in verkeers- en voedselveiligheid,
terwijl jaarlijks twee- tot drieduizend patiënten onnodig overlijden in
ziekenhuizen.' Hij baseert dat cijfer op onderzoek naar fouten in de Verenigde
Staten, Canada en Australië. Schellekens noemt enkele klassieke voorbeelden: de
ampullen met kalium en valium staan soms naast elkaar in medicijnenkasten. 'Als
een verpleegkundige dan misgrijpt is dat een menselijke fout, maar het is vooral
een systeemfout. Die kalium moet elders worden opgeborgen, anders kun je erop
wachten dat het misgaat.
Een andere
bekende fout is links/rechts-verwisseling. Vorig jaar verloor een patiënt nog
een gezonde nier, stelt Schellekens, omdat de arts een röngen foto verkeerd om
had gehouden. Volgens hem toetst het NIAS slechts de organisatie binnen een
ziekenhuis, niet het professionele gehalte van medewerkers
Een breed
gedragen initiatief biedt volgens CBO meer ruimte om fouten te melden. Binnen
ziekenhuizen, stelt hij, bestaat de neiging fouten te verzwijgen. In andere
sectoren wordt gestimuleerd fouten te melden en is meer besef dat je van fouten
kunt leren.
26 juli
2001
WAO'ers commercieel weer aan
de bak
De jacht op
geschikte 'arbeidsgehandicapten en werklozen' voor herintreding op de
arbeidsmarkt is heropend. In september komen nieuwe veilingen voor zogeheten
reïntegratieprojecten eraan. De eerste advertenties staan deze week in de krant
en geven een jonge bedrijfstak het startschot om z'n uiterste best te doen een
deel te pakken van de honderden miljoenen die het rijk te verdelen heeft voor
het vinden van een baan voor de WAO'ers en WW'ers.
Vorig jaar is
voor de eerste keer een zogeheten veiling van moeilijk bemiddelbare groepen op
de arbeidsmarkt gehouden in een poging met meer concurrentie grotere groepen
mensen aan de slag te krijgen. Tot op dat moment was de bemiddeling richting
herintreding in handen van de arbeidsbureaus.
Bij de eerste
veiling ging het om 70 duizend WAO'ers en WW'ers. Deze veiling eindigde
verrassend. Niet de verzelfstandigde arbeidsbureaus (Kliq), noch uitzendbureaus
als Randstad en Start, hadden grote aantallen WAO'ers en WW'ers binnengesleept.
Het waren juist de kleinere, relatief onbekende bemiddelingsbedrijven als Agens,
Alexander Calder, Kuijper Van Dreumel, Serin en Fourstar die zich winnaar van de
veiling mochten noemen.
Door hun
onbekendheid leek het alsof ze waren opgericht om een graantje mee te pikken van
de miljoenenmarkt. Voor de bemiddeling van de eerste groep van 70 duizend WW'ers
en WAO'ers was een slordige 500 miljoen gulden beschikbaar.
Niets is minder
waar, betoogt Marius Touwen, directeur en mede-eigenaar van Alexander Calder
Arbeidsintegratie. Sinds 1989 zit de vroegere leraar kunstgeschiedenis in de
bemiddeling. 'Het is gewoon mooi werk.
Bij de eerste
veiling van WW'ers en WAO'ers kreeg Alexander Calder 7678 mensen toegewezen,
ruim twaalf procent van het totaal. 'Dat was meer dan verwacht', zegt Touwen.
Het bedrijf werd snel uitgebreid, van 85 werknemers groeide het naar 245.
Alexander Calder nam de concurrenten Compaz Groep en de afdeling Arbeid van de
Gelder Groep over. Die hadden het bij de veiling onverwacht slecht gedaan en
hadden dus te veel personeel in dienst. De uitkeringsgerechtigden worden echter
druppelsgewijs doorverwezen. Het gaat daarbij om mensen die net werkloos zijn
geworden of in de WAO terecht zijn gekomen. Volgens het Lisv (Landelijk
Instituut Sociale Verzekeringen) dat de veiling coördineerde, zijn in totaal
61.609 'trajecten' toegewezen. In de eerste drie maanden zijn daarvan pas 19
duizend daadwerkelijk bij de reïntegratiebedrijven terechtgekomen.
25 juli 2001
Instituut moet veiligheid
patiënt garanderen
Om onnodige sterfgevallen in ziekenhuizen te voorkomen zou er in Nederland een
instituut moeten komen voor patiëntveiligheid. H.J. Kingma, inspecteur-generaal
voor de volksgezondheid bepleitte dat dinsdagavond in het televisieprogramma
NOVA.
Het instituut
zou wat betreft Kingma moeten garanderen dat een ziekenhuis een omgeving is waar
iemand wordt behandeld en waar geen onveilige situaties optreden. De
inspecteur-generaal voor de volksgezondheid doet zijn uitlatingen naar
aanleiding van de situatie in ziekenhuis Rivierenland in Tiel, waar de directie
het contract opzegde met de maatschap van gynaecologen. De afdeling verloskunde
is hierdoor sinds 1 juli gesloten waardoor vrouwen niet meer in dit ziekenhuis
kunnen bevallen. De overeenkomst met de specialisten werd volgens de inspectie
mogelijk beëindigd vanwege de dood van een vrouw in Tiel die vorig jaar overleed
na haar bevalling.
Kingma stelt dat
er jaarlijks 2000 à 3000 onnodige sterfgevallen in ziekenhuizen plaatshebben.
,,Misschien zelfs wel meer.'' Hij baseert zich daarbij op gegevens uit Amerika
die zijn omgerekend naar de Nederlandse omstandigheden. Volgens Kingma vinden er
jaarlijks zo'n 50 miljoen medische behandelingen plaats in Nederland. ,,De
inspectie voor de volksgezondheid moet een stimulans geven aan een Deltaplan
voor de veiligheid in ziekenhuizen.''
24 juli 2001
Het Academisch Medisch Centrum
(AMC) in Amsterdam gaat zijn medewerkers een boekje verstrekken met richtlijnen
voor het verrichten van wetenschappelijk onderzoek. Het AMC is de eerste
medische instelling die dit doet.
Het boekje zal zeventig tot tachtig bladzijden beslaan, verwacht voorzitter
prof. J. de Haes van de commissie die de researchcode heeft opgesteld. 'We zijn
bezig met het hoofdstuk over de patiënten. Dat is ingewikkeld.'
In de code zijn
de regels rond wetenschappelijk onderzoek op een rij gezet. Er wordt omschreven
wat wetenschappelijk wangedrag is. Ook wordt uiteengezet wat integer
wetenschappelijk onderzoek inhoudt. 'Het is voor zover ik weet de eerste keer
dat het zo integraal is opgesteld', zegt De Haes.
Bij
wetenschappelijk onderzoek liggen gevaren op de loer. Onder wangedrag wordt
verstaan frauderen, dubbel publiceren of plagiaat. Maar ook het laten
beïnvloeden van de publicatie van de bevindingen door de opdrachtgever is niet
zoals het hoort.
Vooral over de
invloed van de farmaceutische industrie op de wetenschap is veel te doen.
Bedrijven zouden proberen om onwelgevallige resultaten tegen te houden en
onbenullige voordelen van hun middel met veel gejuich in tijdschriften afgedrukt
te krijgen. De Haes: 'We stellen dat de onderzoeker de vrijheid moet krijgen te
publiceren wat hij wil. Hij moet een contract afsluiten met de financier.
Uiteraard mag deze het onderzoek inzien.
Volgens De Haes
is er behoefte aan duidelijke richtlijnen omdat de universiteiten steeds meer
onderzoek door externe bronnen laten financieren. 'Hierdoor word je kwetsbaarder
als instelling.' Bovendien staan de onderzoekers onder druk om voldoende
publicaties af te leveren. Die spanning werkt wangedrag in de hand.
Het AMC heeft
een vertrouwens persoon ingesteld met wie problemen rond wetenschappelijk
onderzoek kunnen worden besproken.
Ook andere
academische centra werken aan gedragscodes. In Leiden worden volgend jaar
richtlijnen voor alle medewerkers gepubliceerd. Die worden breder van opzet dan
de Amsterdamse, omdat er ook regels in staan over het aannemen van geschenken en
snoepreisjes.
Het academisch
ziekenhuis in Groningen laat weten niet aan een dergelijke code te werken. Daar
heeft de medisch-ethische commissie, die toeziet op de zuiverheid van het
wetenschappelijk onderzoek, een brede taak.
21 juli 2001
