Indonesië: cultuur    Borobudur Het mahayana-Boeddhisme beleefde rondom het midden van de achtste eeuw na Chr. op Midden-Java een enorme bloei. In deze periode ontstonden hier de meeste belangrijke bouwwerken. Sommige ervan, waaronder de Borobudur, behoren tot de fraaiste voorbeelden van religieuze bouwkunst. Het grootste boeddhistische monument, de Borobudur, rijst als het symbool van het mahayana-boeddhistische wereldbeeld boven het landschap uit. Men moet de tempel zien als een magisch diagram, dat een mythische weergave is van de kosmos. De opbouw van de tempel geeft hieraan uitdrukking. Een natuurlijke heuvel diende als onderbouw, als sokkel voor dit rijkversierde heidligdom. Of de Borobudur, afgezien van zijn symbolische betekenis, de as van drie koningen bevat is tot nog toe niet bewezen. De meeste geleerden ontkennen stellig dat de Borobudur ook als candi (grafmonument) heeft gediend. De Borobudur ligt 40 km ten noordwesten van Yogyakarta in de provincie Midden-Java. Het is naast de Prambanan en het Kraton in Yogyakarta één van de toeristische trekpleisters van centraal Java. De Borobudur is gelegen bij de Merapi, de meest actieve vulkaan van Indonesië, en is gebouwd tijdens de betrekkelijk korte heerschappij van de Sailendra-dynastie tussen 778 en 856. De naam stamt mogelijk van het Sanskriet "Vihara Buddha Ur", dit betekent vrij vertaald "boeddhistische tempel op de berg". Maar misschien is de oorspronkelijke naam van de Borobudur ook wel "Bhumisan-Bhara-budhara" (berg van de opeenhoping der deugd volgens de tien fasen der Bodhisattwa). Beschrijving  De Borobudur is een grote stoepa. Deze vorm is op Java heel zeldzaam, maar in Achter-Indië één van de meest voorkomende bouwvormen. De huidige hoogte is 33,5 m; oorspronkelijk was dit 42 m. De basis van deze stoepa is 118 bij 118 meter. De stoepa heeft acht etages; de onderste vijf zijn vierkant, de bovenste drie rond. De etages vertegenwoordigen de boeddhistische kosmos. Op de bovenste etage bevinden zich 72 dagoba's (kleine opengewerkte stoepa's) die uniek zijn binnen de boeddhistische kunst, die gebouwd zijn rondom één grote centrale stoepa. De kleine stoepa's vertegenwoordigen van onder naar boven de weg die een boeddhist moet afleggen om uiteindelijk in het Nirvana te worden opgenomen. De open gaten in de onderste stoepa's staan op hun punt (de weg is nog onzeker) en in de bovenste stoepa's vlak, horizontaal (de weg is duidelijk, het geloof stevig). De grote stoepa staat symbool voor het Nirvana. 's Ochtends dient de Borobudur nog steeds als gebedsoord. Een pelgrim loopt iedere etage zeven maal rond met de klok mee. In de meeste stoepa's bevinden zich mediterende Boeddha beelden; wie door de gaten in de stoepa's deze beelden aan kan raken ontvangt, volgens het lokale bijgeloof (niet volgens het boeddhisme), het eeuwige geluk. Bouw De bouw van de Borobudur, althans het voltooien er van - vermoedelijk op wens van een der vorsten uit de boeddhistische Sailendra-dynastie - is alleen al uit het oogpunt van fysieke mankracht een enorme prestatie geweest. In de tempel is niet minder dan 55.000 kubieke meter steen verwerkt. De bouw moet minstens 40 jaar hebben geduurd en de kosten moeten overweldigend zijn geweest; misschien wel overeenkomstig het Birmaanse gezegde: " de grote Pagode is voltooid, het land is geruineerd"..... Ontdekking Stoepa's op de Borobudur Toen het Rijk van Mataram rond 930 na Chr. ten onder ging werd het zwaartepunt op politiek en cultureel gebied van Midden- naar Oost-Java verlegd. De Borobudur raakte in de vergetelheid, nadat de tempel gedurende 150 jaar na zijn voltooiing het belangrijkste bedevaartsoord voor de boeddhisten was geweest. De tropische palntengroei nam dan ook snel weer de schitterend ommantelde heuvel in bezit. Het duurde eeuwen voordat de Borobudur weer ontdekt werd. In de achttiende eeuw moet van de hoogste terrassen van de Borobudur nog wel iets te zien zijn geweest. Nederlanders op weg naar het Javaanse hof kwamen wel langs andere monumenten maar nooit in de buurt van de Borobudur. De Borobudur is herondekt in 1814 ten tijde van het Engelse Tussenbewind in Nederlands-Indië, toen de Britse luitenant-gouverneur van Java Sir Thomas Stamford Raffles geruchten hoorde over een 'berg van boeddhistische stenen beelden' in de buurt van het stadje Magelang. Raffles stuurde de genieofficier H.C.C. Cornelius op onderzoek uit. Deze ontdekte een met bomen en struikgewas overwoekerde heuvel waarop her en der honderden gebeeldhouwde blokken andesiet lagen. Cornelius maakte met meer dan 200 man gedurende ruim anderhalve maand het monument al enigszins vrij. Zijn werk werd tussen 1817 en 1822 door anderen voortgezet. Vanaf 1835 waren ook de hogere gaanderijen "gedeblayeerd" en was het monument grotendeels voor het oog toegangelijk. In de jaren 1849-1853 voerde F.C. Wilsen een opdracht uit alle reliëfs in tekening te brengen. Zijn werk werd gereproduceerd bij de eerste Borobudur monografie (1873) samengesteld door de directeur van het Museum van Oudheden te Leiden Dr C. Leemans. Ook in 1873 maakte de toentertijd zeer bekende fotograaf Isidore van Kinsbergen fotografische opnamen van de Borobudur. De bouwkundige toestand van het complex bleef onbevredigend, zodat in 1882 zelfs een Hoofdinspecteur van de Cultures voorstelde de Borobudur maar geheel af te breken en de reliëfs in musea te bewaren. De liefde voor de Borobudur ontstond zo langzamerhand wel bij velen maar weer anderen kregen of stalen reliëfs, boeddha kopjes of ornamenten. Ook wordt verhaald van huzaren uit Magelang die hun sabels wetten op Dhyani-Boeddha's en van vrolijke officieren die hun dinertjes met bestormingen van het heiligdom besloten. De Koning van Siam, in 1886 op bezoek bij de Landvoogd deed op zijn rondreis door Nederlands-Indië de Borobudur aan en kreeg meer dan zijn zin. Acht ossekarren onvervangbare beelden en ornamenten inclusief de enige tempelwachter van groot formaat werden naar Siam afgevoerd. Boeddhabeeld in een open stoepa op de Borobudur   Restauratie De eerste grote restauratie werd uitgevoerd van 1907-1911 door de toenmalige kapitein/majoor der Genie Theodoor van Erp. Als jong officier was hij gestationeerd te Magelang en in 1900 werd hij lid van de zogeheten Borobudur Commissie. De restauratie was een groot succes en dwong alom respect af vanwege zijn unieke aanpak waar geen enkele handleiding voor bestond. De Borobudur was op het eerste gezicht in zijn oude luister hersteld. De Borobudur Wegens het beperkte budget was de restauratie vooral gericht op het verbeteren van de waterafvoer en herstel van de structuur van het monument. Wilde het monument uiteindelijk structureel overleven dan diende op den duur een kolossale restauratie uitgevoerd te worden. De Borobudur is namelijk gebouwd op een heuvel en tropische regenbuien maken dat het monument fungeerde als een soort spons waardoor de stoepa uiteindelijk altijd implodeerde en verzakte en de reliëfs werden aangetast door mossen en vegetatie. Totale ontmanteling en versterking van de heuvel en wederopbouw daarna bleek de enige remedie. In de periode 1973-1984 werd deze massale restauratie uitgevoerd, mede gefinancierd met geld van UNESCO. Het monument is dan ook te vinden op de Werelderfgoed lijst.   lees verder>> << terug naar indexpagina bron: wikipedia, Insight Guide Indonesië, Cantecleer kunst-reisgidsen