Je krijgt de diagnose Madelung en/of Leri Weill maar wat is dat nu eigenlijk??

Madelung:   

Het was Otto Madelung die in 1878 voor het eerst de kromgroeiing van de vork-vormige polsen beschreef. Vandaar dat de vork-vorm in de polsen Madelungse deformiteit wordt genoemd, of gewoon kortweg Madelung. (zie foto madelung .jpg die ik zal uploaden).

Madelung kan op zichzelf voorkomen, maar dan meer als aangeboren afwijking (niet-erfelijk). Het is onwaarschijnlijk (of heeeeeel zeldzaam) dat Madelung op zichzelf erfelijk is. Dat wil zeggen dat als Madelung wordt vastgesteld er vaak meer aan de hand is, bijvoorbeeld in de vorm van Leri Weill.

De kromgroeiing van de polsen bij Madelung, werkt eigenlijk op dezelfde manier als de aandoening aan de benen die bij Leri Weill kan voorkomen, dus ik zal dat zometeen in 1 keer proberen uit te leggen.

Leri Weill of Dyschondrosteosis:

De wetenschappers Leri en Weill hebben als eerste de groei-afwijking Dyschondrosteosis beschreven. Dyschondrosteosis lijkt een moeilijk woord/naam, maar het is een latijns woord en er staat simpel weg: "slecht kraakbeen".

Deze naam klopt precies want het is het kraakbeen wat bij de patienten is aangedaan. Wat gebeurt er dan precies? Het speelt zich af in de groeischijven. De groeischijven zorgen voor groei tijdens je jeugd. In het geval van Leri Weill (en Madelung) is er iets mis bij de groeischijven van de gestrekte botten.

Wat zijn nu de gestrekte botten: de botten in je armen en benen. Dus je dijbeen (in je bovenbeen), je scheen- en kuitbeen (in je onderbeen), je opperarmbeen (in je bovenarm) en je ellepijp en spaakbeen (in je onderarm).

Wat is er dan precies mis in deze groeischijven? In je groeischijven komen botcellen (chrondrocyten) voor die voor lengtegroei zorgen. Deze chrondrocyten zitten netjes in rijtjes opgestapeld, allemaal rijtjes naast elkaar. Nu is het zo bij Leri-Weill en Madelung dat een bepaald deel van deze chrondrocyten niet in nette rijtjes zitten, maar chaotisch door elkaar heen! Het gevolg is dat deze chaotische chondrocyten niet voor lengtegroei zorgen en dus het bot niet zo lang wordt als dat de bedoeling was.

Dat op zich is niet zo'n heel groot probleem. Dat merk je bijvoorbeeld aan je bovenarmen en bovenbenen. Hier zit maar 1 bot in en of dat bot nu ietsjes langer of korter is, maakt niet zo heel veel uit. Je hebt dan gewoon naar verhouding iets langere of kortere armen/benen ten opzichte van de rest van je lijf. Daar zal je op zich weinig van merken, hooguit dat je er opmerkingen over krijgt, of dat je kleding wat lastiger kunt kopen. Maar dit zal geen pijn veroorzaken.

Nee, het echt probleem wordt veroorzaakt doordat elke groeischijf voor een verschillend percentage is aangedaan. Bijvoorbeeld de ene voor 10%, de volgende voor 25% en weer een ander voor 33%. Uiteraard kun je hierdoor lengteverschillen krijgen tussen je armen en benen. Dat heeft op zich iedereen (met of zonder groei-afwijking) en zorgt pas voor problemen als dit verschil te groot is. Het grootste effect van deze verschillen kun je zien in je onderarmen en onderbenen.

Wat gebeurt er namelijk in je onderarmen en onderbenen? Zoals ik al zei heb je 2 botten in je onderarmen en onderbenen. Deze twee botten moeten samen netjes op elkaar aansluiten om zo een goede aansluiting te maken met (in het geval van je onderarmen) met je hand en met je elleboog (en in het geval van je onderbeen: voet en knie). Je spaakbeen en ellepijp moeten bij je hand een soort plateau (ondersteunend vlak) vormen. Hierop moeten je polsbotjes rusten om zo het polsgewricht te kunnen vormen.

Je kunt je voorstellen dat wanneer de onderlinge verhouding van deze 2 botten niet klopt er een vergroeiing ontstaat. Deze vergroeiing heet dus in de polsen Madelung en kan in 3 vormen voorkomen. Er bestaat een beschrijving van deze 3 vormen, maar ik kom daar nog niet helemaal uit, helaas.  Ik zet hem hier even in het Engels neer, maar als ik contact heb weten te leggen met de wetenschapper die dit beschreven heeft (en een uitleg heb gekregen, dan laat ik het weten):

• Classic Madelung deformity. Dorsal subluxation of the distal ulna resulting in a "dinner fork" deformity of the wrist
• Reverse Madelung deformity. Volar subluxation of the distal ulna
• Chevron carpus. Maintenance of the alignment of the wrist, resulting in impingement of the lunate bone on the distal radius, the most painful variant

Ik zal ook nog wat plaatjes proberen toe te voegen om het 1 en ander te verduidelijken.

Oorzaak: SHOX!

Bij 70% van de patiënten wordt bij DNA-onderzoek een mutatie in het SHOX-gen gevonden. SHOX staat voor Short Stature Homeobox. Het SHOX-gen is zeg maar een soort van manager over andere genen om zo een symmetrisch skelet te maken. Het is vooral van belang bij de groei en volwassen-wording van de botten in armen en benen.

Het SHOX gen ligt op het X-chromosoom én op het Y-chromosoom. Allereerst, wat zijn dat nu voor chromosomen! Een mens heeft 46 chromosomen, bestaande uit 23 setjes van 2 chromosomen. Van elk setje krijg je er 1 van je vader en 1 van je moeder. 22 setjes heten de autosomen en 1 setje bestaat uit of 2 X-chromosomen (als je vrouw bent) of een X- en een Y-chromosoom (als je man bent).

Het Y-chromosoom verschilt erg van het X-chromosoom, het is bijvoorbeeld veel kleiner. Maar er zijn bepaalde stukjes van het Y-chromosoom die ook voorkomen op het X-chromosoom. Deze gebieden worden Pseudoautosomal Regions genoemd. Oftewel, het zijn gebieden die zich net zoals de autosomen gedragen (dus geen verschil tussen man en vrouw). Doordat het SHOX-gen daar ligt, is het dus niet zo dat een man het per definitie erger zou hebben. Nee, het gekke is juist dat het bij mannen minder erg is! Dit is tot nu toe niet te verklaren.

Ik had er een leuke verklaring voor, maar daar bleek ik de plank mis geslagen te hebben. Ik dacht namelijk dat het bij vrouwen erger was door X-inactivatie. Wat is dat??? Vrouwen hebben 2 X-chromosomen en mannen maar 1. Om bepaalde processen in het lichaam nu niet in de war te schoppen, heeft het lichaam daar iets heel slims op bedacht. Namelijk, dat er per lichaamscel maar 1 X-chromosoom actief is. Het andere is dan geïnactiveerd. Bij een mutatie in het SHOX-gen zou dat (volgens mij dan) betekenen dat in de ene botcel het goede SHOX-gen actief is en in de andere botcel het verkeerde SHOX-gen. Dat zou ook de verschillende percentages aangedane botcellen in de groeischijven verklaren.

Dacht ik dus. Want ik was vergeten dat het PAR-gedeelte (het gedeelte van de pseudoautosomal region) wordt helemaal niet geïnactiveerd! Daar gaat mijn theorie! Wat het dan wel is? Dat is niet helemaal bekend. De wetenschappers denken dat de vrouwelijke hormonen er mee te maken hebben, maar aan de andere kant zou juist testosteron (mannelijk hormoon) Leri Weill tegen kunnen gaan. Beide zijn niet wetenschappelijk bewezen. Zodra ik hier meer over weet laat ik het weten.

Het grappige is dat pas bekend is geworden dat het SHOX-gen ook actief is in de spieren en heel veel patiënten explosief groeiende spieren hebben, verkrammende spieren als reactie op operaties, etcetera. Dat vinden de wetenschappers erg interessant om te horen en gaan hier verder naar kijken. Wordt vervolgd....

Goed dit begint al een heel verhaal te worden, dus ik denk dat ik jullie hem eerst laat lezen en graag hoor wat nog niet duidelijk is en wat er mist!

Groetjes Paula