15 Avrêl, Pêncşem-2004 Rojev.com
Yekem bernameya şixulandina kompîtorê ya bi kurdî tê  |
STENBOL (DÎHA) - Bernameya şixulandina kompîtaran Lînux ku bi pêşketin û geşedana xwe tê zanîn û bêbuha tê bikar anîn, niha jî bi xebata hin cîwanên kurd werdigere ser kurdî. Lînux, ku li gelek deverên cîhanê, bi gelek zimanan ketiye xizmeta 20 milyon mirovî ji bo kurdî tê wergerandin.
Bernameya Lînuxê ya bêpere, ku ji hêla xwendekarek Fînlandî yê bi navê Lînux Torvalds ve di sala 1990'î de hatiye çêkirin, heta niha di gelek merhaleyan de derbas bûye û niha ji aliyê 20 mîlyon mirovî ve tê bikar anîn. Hin cîwanên kurd jî ji bo ku kurdî bikeve nav jiyana teknîkkî û cîhana înternetê ketine nav xebatek dijwar û payebilin de. Lînux, niha li ser gelek zimanan hatiye wergerandin û bi aliyê xwediyên van zimanan ve tê bikar anîn. Civanê kurd ê bi navê Kadîr Dilsîz jî bi fikra "Çima kurdî jî nekeve nav mejiyê kompûtirê û nekeve nav cîhana kompîtorê?" dest bi xebatê kiriye û bernameya Lînuxê werdigerîne ser kurdî. Kadîr Dîlsîz ku li Fransayê dijî, ji bo wergera bernameya Lînûxê benda piştgirî û alîkariya zimanzan û rewşenbîrên kurd e. Dîlsîz ku dibêje, "Linuxa Kurdî dê zimanê kurdî di qada teknolojiya kompîtorê de derxîne asteke navneteweyî, radigihînê heke ku çend nivîskarên kurd alîkariya wî bikin ewê di demeke kinde xebata sazkirina bernameyê bi dawî bike.
|
Lînux çiye?
Lînux bernameyeke şixulandina kompîtorê ya bê xwedî û bê pere ye. Xwediyekî Lînuxê tuneye. Ev bername ji bo herkîs vekiriye. Yekem car xwendekarekî Fînlandî di sala 1990'î de, ji bo dersa xwe ya mastirê siwêrandiye û li ser vê malperê xebitiye û pişt re xwestiye ku vê bernamê mezin bike. Bi vê baweriyê bernameya xwe ji her kesî ku bixwaze re şandiye û alîkarî xwestiye. Di demek kin de bi alîkariya gelek kesan bûye bernameyek ku îro hevrikiya Wîndovsê dike. Bernameyek ji her kesî re vekiriye, ango her kes dikare ji bo mezinkirina wê beşdarî xebatan bibe. Ji ber vê yekê jî wekî bernameyeke azad û bê sînor tê bi navkirin. Kesên ku di hêla teknîka kompûtirê de pêşve çû bin, dikarin hin lînkên ku dixwazin tevlî vê bernameyê bikin û ev bername bi awayekî kolektîv derketiye holê.
"Ji bo ku zimanê kurdî di qada teknolojiya kompîtorê de pêş bikeve piştgirî"
Kadîr Dîlsîz ku vê bernameyê werdigerîne çêdike, bangî kurdan dike ku piştgiriyê bidin wî. Dîlsîz dibêje, "Ji bo piştgirî tenê zanîna zimanê kurdî û bikaranîna kompîtorê têrê dike. Ji ber ku bernameyên bi vî awayî pir berfirehin, tenê kesek wergerîne ev xebat salekê bi dawî nabe. Ji bo ku ev xebat di demek kinde biçe serî, heke 30 - 40 kes alîkariyê li me bike dê di nava çend rojan bi dawî bibe. Em jî bawerdikin ku ev peywire dikeve ser milê hemû kurdên kurdîhez."
Dema Lînux li kurdî wergere dê çi bibe
Dema ku Lînux li kurdî wergere berî her tişti, dê hejmara sîteyên kurdî zêde bibe. Dê xwendin û nivîsandina kurdî ya li ser malperê pirtir bibe. Di nivîsandin û xwendina kurdî de zêde pirsgirêk dernakevin pêşberi me. Kodên kompûtirê êdî dê zimanê kurdî jî nasbikin û nivîsên ku bi kurdî tên nivîsîn xerab nabin. Ji bo ku di nav kurdan de zimanek hevpar çêbibe, dê bibe alîkar. Ji bo mêzekirina lînûxsa kurdî navnîşana malperê ev e: http://www.linux-ku.com/
Ji bo piştgirî û têkiliyê e-mail: webmaster@kaderland.net
Dünyanın ilk Kürtçe bilgisayar sistemi 'Linux'a Kurdi' geliyor
DAVUT ÖZALP İSTANBUL (DİHA) - Bilgisayar işletim sistemi olan Linux'un Kürçesini hazırlamak için Kadir Dilsiz hummalı bir çalışmanın içine girmiş. Tek başına çalışmaya başlayan Kadir Dilsiz projeyi bir an önce bitirmek için Kürt aydın ve yazarlar başta olmak üzere herkesten destek bekliyor.
Çok kullanıcılı, canlı ve gelişmeye açık olduğundan dolayı, bilgisayar ortamında geleceğin işletim sistemi ve yükselen değeri olarak görülen Linux'un Kürçesi hazırlanıyor. Projenin mimarı ise, Fransa'da yaşayan Kadir Dilsiz isimli bir Kürt genci. Projenin mimarı olan Kadir Dilsiz DİHA'ya Linux ve Linux'un Kürtçe'si hakkında bilgi verdi.* Linux'a Kurdi! Bu fikir nasıl ortaya çıktı?
Bu projeyi Kürt dili açisindan çok önemli görüyorum. Milyonlarca Kürt başka dilerde bilgisayar kulanmak zorunda kalıyor. Bütün etkenlerin yanısıra bu şekilde de Kürt dili zamanla kaybolma tehlikesi ile karşı karşıya kalıyor. Yani bir öğrenci düşünün okulda baskadilde eğitim alıyor, başka dilde bilgisayar kulanıyor. Bu şekilde kendisini psikoljik olarak Kürtçe'ye tabiki konsatre edemez. Ama Kürtçe bilgisayar kulanan birisi Kürtçe'yi güncel yaşamına koyup daha güzel bir şekilde ürün verebilir ve geleceği de Kürtçe olur.
* Yani bir bilgisayar sistemi Kürtçe olacak diye geçmemeli?
Tabiiki! Linuxa Kurdî ile Kürtçe uluslararasılaşacak. Kısa bir süre önce çıkan Linux Mandrake Community 10 Kürtçe'yi de içerisine aldı. Yani dünyada ilk defa bir bilgisayar sisteminde Kürtçe dilde yuklenilebilinecek ve Kürtçe kulanilabilinecek. Ama tercümeler bitmediğinden sadece ilk yükleme satfasinda "Kurdi" yi görebiliyoruz ancak Kürtçe yuklenilemiyor. * Projeye ne zaman başladınız?
Projeye 2003'ün Eylül ayında tek başıma başladım. İnternet ortamında tanıdığım iki kişi de bana yardımcı oluyor. Şuana kadar tercümelerin % 2'sini bitirdik. Tercümeler biter bitmez Linux Mandrake ftp aracılıgıyla rahatlıkla indirilebilecek. Tercümelerin bitirilmesi için bütün Kürtlerin yardımını bekliyorum. Tek başıma ancak bir yılda yapabileceğim. Ama 30 ya da 40 kişi yardımcı olursa bir kaç günde bitirebiliriz.
* Çalışmalarınız nasıl gidiyor?
Maddi imkansızlıklardan dolayı ağır bir şekilde devam ediyor. VB, C++, Delphi dede nosiyonlarım var. Şuana kadar Windowsla çalışan iki tane Kürtçe programı yaptım. Kurdistan Media Player ve Koçero Web Browser. İkiside Kürtçe ve isteyenler www.kaderland.net sitesinden indirilebilirler. Ayrıca bütün Kürt sitelerini bir araya toparlamak için yapmiş olduğum Kürt arama motoruna bütün Kürt sitelerini ve kendilerinin tanıdığı siteleri www.kaderland.net/ 'e kayıt yapmaya davet ediyorum. Bu şekilde Kürt halkı rahatlıkla Kürt sitelerine ulaşabilir ve kendi dillerinde arama yapabilirler.
* Bu çalışmayı bir an önce bitirmek için ne geriyor?
Bu konuda yardımcı olmak isteyenler, herhangi bir alanda uzman olmaları gerekmiyor. Sadece Kürtçeyi iyi biliyorlarsa ve bilgisayarı olan herkes benimle "webmaster@kaderland.net"en bağlantıya geçebilirler. Gereken her türlü bilgiyi o arkadaşlara internet aracılığıyla verebilirim, onlara yardımcı olabilirim. Şunu da eklemek istiyorum! Bu sadece bir tercüme projesi değildir. Aynı zamanda "Linux Kurdistan"in kuruluşudur. Bundan dolayı destek vermek isteyen bütün herkesi bekliyorum. Kürtçe bilgisayar programı yapılmasında bana sponsorluk yapmak isteyen her kuruma da açığım. Teklifde bulunmak isteyenler benimle bağlantıya geçebilirler.
Geniş yelpazede oluştu
Temelde çok kullanıcılı ve çok görevli bir bilgisayar işletim sistemi olarak bilinen Linux güçlü bir işletim sistemi olan UNIX'in çok gelişmiş bir türevidir. Linux'un kalbi olan kernel (çekirdek), başta Linus Torvalds olmak üzere dünyanın dört bir yanındaki yüzlerce programcı tarafından oluşturulmuştur. Linux sadece Intel degil, Sparc, Alpha, Macintosh platformlarinda da çalışabilir bir sistemdir. Çok az donanım ihtiyacı olduğu için evinizde Linux'u (www.linux.org) rahatlıkla kurabilir ve kullanabilirsiniz. Linux'a Kurdî'nin internet adresi: http://www.linux-ku.com/
http://groups.msn.com/welat/linuxbikurdi.msnw Ji bo mijaran pistgirti û wesanan wergeran...
Destek konulari ve çeviri yayinlari için... Linux bi Kurdî
Ayni zamanda grup üyemiz olan Kadir'e çok çok tesekkür ediyoruz ! Herbiji hevale heja 
